مال است از راه خريدن كالا به بهاى ارزان و فروختن آن به بهاى گران ، و كالا هر چه باشد تفاوتى ندارد از قبيل آرد [ 1 ] يا محصولات كشاورزى يا حيوان يا سلاح [ 2 ] يا قماش . و آن مقدارى را كه بر سرمايه از اين راه افزوده مىشود سود مينامند و كوشش در راه بدست آوردن اين سود دو گونه است : 1 - انبار كردن كالا و منتظر نوسانها و گردش بازار شدن چنان كه نرخ بازار از ارزانى بگرانى تغيير يابد ، آن وقت سود كالا افزون مىشود . 2 - حمل كردن كالا به شهر ديگرى كه رواج كالا در آن بيش از شهرى باشد كه در آن شهر آن را خريده است و در اين صورت هم سود فراوانى ميبرد . و به همين سبب يكى از بازرگانان مجرب بجويندهء كشف حقيقت بازرگانى گفته است من بازرگانى را در دو كلمه به تو مىآموزم : بازرگانى عبارتست از « خريدن جنس بهنگام ارزانى و فروختن آن بهنگام گران شدن » و با اين وصف تجارت حاصل مىشود و اين اشاره بمعنى گفتاريست كه ما بيان كرديم و خدا روزى دهنده و صاحب قوت متين است . [ 3 ] فصل دهم [ 4 ] در صادر كردن كالاهاى بازرگانى بازرگانى كه در امور بازرگانى بصيرت دارد فقط نوعى از كالاها را بخارج صادر مىكند كه همهء طبقات از توانگر و فقير گرفته تا سلطان و بازارى بدان نيازمند باشند زيرا رواج كالا وابستگى به اين امر دارد ، ولى اگر در صدور كالا تنها نيازمنديهاى

--> [ 1 - ) ] رقيق ( بنده ) ( پ ) دقيق چاپهاى مصر و بيروت . [ 2 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت كلمهء « سلاح » نيست . [ 3 - ) ] إِنَّ الله هُوَ الرَّزّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ 51 : 58 . سورهء الذاريات ، آيهء 58 . در چاپهاى مصر و بيروت اين آيه نيست و آخر فصل چنين است : « و خدا سبحانه و تعالى داناتر است و كاميابى به اوست پروردگارى جز او نيست » اين ترجمه با ( ينى ) هم مطابق است [ 4 - ) ] از اينجا تا فصل شانزدهم چاپهاى مصر و بيروت با چاپ پاريس و « ينى » از لحاظ تقديم و تأخير فصل‌ها اختلاف دارد و ما ترتيب چاپ پاريس و ينى را مراعات كرديم و اين فصل در چاپ ( ك ) فصل دوازدهم است .